8 juni 2022

Analyse formatieperiode nieuwe coalitie

Hoe transparantie van pijnpunt in ambitie veranderde tijdens Zandvoortse formatie

Er is een coalitie en daarmee een nieuw college voor Zandvoort. De partijen Jong Zandvoort, CDA, OPZ en VVD hebben vorige week een akkoord gesloten. Het heeft bijna drie maanden geduurd voordat de spreekwoordelijke witte rook te zien was boven het raadhuis. Tijd voor een terugblik, een reconstructie oftewel een analyse in vogelvlucht van de Zandvoortse formatie.

Met het coalitieakkoord ‘Voor Zandvoort’ op papier staat ons dorp nog voor de zomer de installatie van het nieuwe college te wachten. Met ditmaal vier wethouders, van elke partij een. Martijn Hendriks (Jong Zandvoort), tot een half jaar geleden nog fractievoorzitter voor de VVD, Gert-Jan Bluijs (CDA), in het vorige college wethouder Cultuur en Financiën, Peter Kramer (OPZ), afgelopen vier jaar fractievoorzitter, en Lars Carree (VVD), onlangs geïnstalleerd als buitengewoon raadslid. Deze vier zullen op dinsdag 21 juni tijdens een extra moment geïnstalleerd worden. Over het akkoord verderop in dit stuk meer.

Motorblok
Zondag 20 maart, het weekend direct na de gemeenteraadsverkiezingen, vonden al de eerste verkennende gesprekken plaats onder leiding van grootste partij Jong Zandvoort. Voor een aantal partijen is dat een van de maar voor sommige zelfs het enige gesprek dat is gevoerd in de afgelopen periode. Er is daarbij zeker in die eerste weken gestreefd naar een zo transparant mogelijk proces, laat voorman Jerry Kramer op dat moment weten.

Toch gaat het in het begin al moeizaam om die openheid te kunnen bieden. Volgens de leider van de formatie een gevolg van gevoeligheden, emoties en persoonlijke conflicten die uit meerdere van die eerste gesprekken naar boven kwamen. Dat is onder meer de reden dat gespreksverslagen per partij niet openbaar zijn gemaakt, het bleef bij een algemeen verhaal over de stand van zaken.

Het eerste, officiële moment dat de buitenwereld werd geïnformeerd over deze eerste fase was tijdens de raadsvergadering op woensdagavond 30 maart. Hier werd benadrukt dat gevoeligheden juist voor een belangrijk deel waren weggenomen. Een motorblok werd bekend van Jong Zandvoort en CDA. Met OPZ als eerste aansluitende partij. Niet verrassend, want dit zijn ook tevens de drie grootste partijen in de nieuwe raad.

Spanningen
Kritiek op het proces vormde zich al in een vroeg stadium. Ook al op die avond was er weliswaar niet zichtbare of hoorbare, maar zeker wel aanwezige onvrede over de gang van zaken. Tot drie weken later op 19 april, de avond van het grote nieuws dat de formatie een volgende fase in zou gaan nadat een meerderheid werd gevonden met de twee zetels van de VVD.

Onder meer de partij ZEE en PvdA waren niet te spreken over het hele proces. Gebrek aan transparantie werd onderwerp van gesprek waarmee meteen de toon werd gezet. CDA en VVD waren voortaan aan de zijde van Jong Zandvoort en OPZ te vinden. Het moment dat werd aangekondigd dat de vierpartijencoalitie in de maak was, bleek tevens het laatste moment dat er iets bekend werd over de vorderingen. Alleen op dinsdag 3 mei kwam er nog nieuws over de aangestelde formateur Jeroen Nobel. De pers werd hier door een ‘stom foutje’ eerder over geïnformeerd dan de raadsfracties van PVV, GroenLinks, PvdA, D66 en ZEE. Sinds die dag bleef het een maand stil.

Hoewel er op de achtergrond natuurlijk genoeg speelde. Zo zou een van de redenen zijn dat deze formatie tweeënhalve maand heeft geduurd, dat spanningen tussen de formerende partijen herhaaldelijk opliepen. Voor sommige betrokkenen bij de onderhandelingen zat er niet genoeg vaart in het proces. Waar CDA zich vooral vasthield aan het behouden van genomen besluiten, probeerde de vernieuwing van Jong Zandvoort daar aan te sleutelen. Dit heeft ongetwijfeld tot frictie geleid. Zoals dat eigenlijk wel te verwachten was, voor wie de verkiezingscampagne gevolgd heeft.

Coalitieakkoord ‘Voor Zandvoort’
Wie het coalitieakkoord erbij pakt wordt overladen door optimisme, een nieuwe koers en bovenal heel veel ambities. “Een bestuurscultuur waarin raadsleden en wethouders met respect omgaan met elkaar en elkaar benaderen vanuit het uitgangspunt van vertrouwen”, opent het stuk. De coalitie wil hier aan bijdragen door niet meer naar het verleden te kijken maar ‘met een tweede kans’ voor de toekomst aan de slag te gaan. “Het betekent verder dat wij open en transparant werken, laten zien wat wij doen en waarom.”

Opvallend is het hoofdstuk over woningbouw, waarin heel wat punten worden genoemd die al enigszins zijn vastgesteld of waar mee door gegaan wordt. Zoals de ontwikkeling van het Curiedex-terrein, Watertorenplein, de twee bouwprojecten langs de boulevard en de voorrangsregeling. Wat wel nieuw is, is de invoering van een opkoopbescherming.

Wat vervolgens veel inspanning heeft gevraagd is het apart ingeruimde hoofdstuk over parkeren. Al na komende zomer zal geëvalueerd worden, zodat er mogelijk al voor volgend jaar fundamentele wijzigingen zoals de kaders kunnen worden aangebracht. Daarbij moet de participatie van inwoners een grotere rol gaan spelen. Concreet over hoe die participatie er dan uitziet wordt het niet. De afspraken op het gebied van duurzaamheid zijn wellicht wat eenduidiger. Zo komt er een prijs voor de meest duurzame ondernemer en inwoner van Zandvoort. Daarnaast zal vastgehouden worden aan de bestaande, ‘bewezen effectieve instrumenten en technieken’.

Gezien het coalitieakkoord bestaat uit allerlei ambities, is er genoeg reden om tot slot even nader de definitie van dat woord te bekijken. ‘Sterk verlangen om iets te bereiken’ of ‘ergens naar streven’. De vraag is dus niet óf Zandvoort gas gaat geven, maar eerder hoeveel.

Jelmer Koper

Voor wie echt politiek geïnteresseerd is, en dat ben je hoogstwaarschijnlijk als je bovenstaande helemaal hebt gelezen, heeft collega Pierre Winkler een samenvatting gemaakt van het coalitieprogramma door de belangrijkste punten er uit te lichten. Klik hier om deze samenvatting te lezen.

Deel dit: